Depressie kan voelen alsof je vastzit in een donker doolhof zonder uitweg. Maar wat als je een manier leert om niet alleen die uitweg te vinden, maar ook sterker en veerkrachtiger te worden? Dat kan door een ander licht te werpen op hoe je ervaringen interpreteert.
Wetenschappelijk onderzoek, onder andere van Martin Seligman, toont aan dat hoe we onze ervaringen verklaren – onze verklarende stijl – invloed heeft op hoe we ons voelen en hoe we omgaan met tegenslagen. Het goede nieuws? Deze verklarende stijl is te trainen en te verbeteren. Zo kun je stap voor stap negatieve patronen doorbreken en een positievere kijk op jezelf en het leven ontwikkelen.
De kracht van je verklarende stijl
Je verklarende stijl bepaalt hoe je gebeurtenissen in je leven interpreteert. Mensen met een optimistische stijl zien negatieve gebeurtenissen vaak als tijdelijk, specifiek en extern. Bij een pessimistische stijl worden dezelfde ervaringen juist als permanent, universeel en persoonlijk geïnterpreteerd. Deze interpretaties kunnen het verschil maken tussen het gevoel van veerkracht en hoop, of het gevoel van hulpeloosheid en somberheid.
De drie dimensies van verklarende stijlen:
- Tijdelijkheid versus Permanentie
Optimistische verklaringen zien tegenslagen als tijdelijk, terwijl pessimistische verklaringen ze als permanent ervaren.- Voorbeeld:
- Optimistisch: “Ik voel me nu moe, maar dat gaat over.”
- Pessimistisch: “Ik ben altijd uitgeput, ik kan niks meer.”
- Voorbeeld:
- Specifiek versus Universeel
Optimisten zien negatieve ervaringen als specifiek voor een situatie, terwijl pessimisten ze als universeel interpreteren.- Voorbeeld:
- Optimistisch: “Dit project verliep moeilijk, maar dat zegt niets over mijn andere werk.”
- Pessimistisch: “Ik faal in alles wat ik doe.”
- Voorbeeld:
- Extern versus Intern
Bij negatieve gebeurtenissen leggen pessimisten de oorzaak vaak intern (“het ligt aan mij”), terwijl optimisten deze extern zien (“het lag aan de omstandigheden”).- Voorbeeld:
- Optimistisch: “Het was een uitdagende situatie.”
- Pessimistisch: “Ik ben gewoon niet goed genoeg.”
- Voorbeeld:
Door bewust te worden van jouw verklarende stijl, kun je leren hoe je gedachten beïnvloeden hoe je je voelt. Dit betekent niet dat je de realiteit ontkent, maar dat je leert om eerlijk, helder en constructief naar situaties te kijken.
Hoe kun je je verklarende stijl veranderen?
Het veranderen van je verklarende stijl begint met kleine, praktische stappen:
- Herken negatieve gedachten.
Let op gedachten die te negatief of te algemeen zijn. Bijvoorbeeld: “Ik doe nooit iets goed.” - Onderzoek je gedachten.
Stel jezelf vragen: “Is dit echt waar?” of “Overdrijf ik niet?” - Hervorm je interpretatie.
Zoek naar een realistischer en constructievere uitleg. Bijvoorbeeld: “Dit ging fout, maar ik kan ervan leren.” - Oefen dit proces regelmatig.
Net als het trainen van spieren, wordt dit denken sterker en natuurlijker met herhaling.
Wat betekent dit in jouw dagelijks leven?
Tijdens onze sessies kun je leren hoe je deze principes toepast op jouw unieke situatie. Of je nu worstelt met terugkerende negatieve gedachten, een verlies probeert te verwerken, of je gewoon beter wilt voelen – het begrijpen en veranderen van je verklarende stijl kan een krachtig hulpmiddel zijn.
Stel je voor dat je een zware rugzak draagt vol stenen. Door je manier van denken te veranderen, leer je die rugzak leeg te maken – steen voor steen – en met meer lichtheid door het leven te bewegen. Kleine veranderingen in je interpretaties kunnen een wereld van verschil maken.
Sluitende gedachte
Depressie overwinnen is een proces, geen snelle oplossing. Het vraagt geduld, oefening en vaak een steunende hand. Maar met inzicht in hoe jouw gedachten je stemming beïnvloeden, kun je beginnen aan een reis naar meer helderheid, rust en veerkracht. Samen ontdekken we hoe jij die stappen kunt zetten.
Matti Groot 